50 tl ve Fatma Aliye Hanım

Tüm dünyada kadın haklarını ilk kez savunan ve kadın erkek eşitliğinden bahseden Fatma Aliye Hanım’ın Türkiye’nin ilk kadın yazarı, ilk kadın felsefecisi olması ile birlikte tüm dünyada tanınması hükümetin 50TL’ lik banknotlara resmini koymasında büyük rol oynamıştır.

1862 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Fatma Aliye Hanım Tanzimat döneminin ünlü kişilerinden Ahmet Cevdet Paşa’nın kızıdır. Babasının eğitime verdiği önem sayesinde konakta özel öğretmenlerden Fransızca ve Arapça dersleri, felsefe ve tarih dersleri almıştır. Genç yaşta gönlünü Edebiyat’a kaptıran Fatma Aliye Hanım ilk yazı denemelerini Fransızca’dan Türkçe’ye çeviri yaparak vermiştir.

Yaşadığı dönemde kadınların Edebiyat ile uğraşmaları hoş görülmediği ve sıkıntı yarattığı için çevirilerini Meram takma adını kullanarak yapıyordu. İlerleyen zamanlarda ise Mütercim Meram takma ismini kullanmaya başlayan Fatma Aliye Hanım ilk çevirisini George Ohnet’in Volente adlı eserine yapmayı uygun görmüştür. Yaptığı çeviri beğenilince değişik kitaların çevirilerini yaparak takma isim ile yayınlamaya devam etmiştir.

Kendine ait ilk eseri olan Nisvân-ı İslâm Anı kitabı Türkçe’den Fransızcaya çevrilen ilk Türkçe Eser olma özelliğini de taşımaktadır.

Olayları dikkatli incelemesi, aile yapılarını inceleme duyguları Fatma Aliye Hanımı Felsefe’ye yöneltti. Babası ile Aristotales, Platon ve İbn-i Rüşt’ün felsefelerini incelemeye ve bunları tartışmaya başladı. 1904 yılında Türkiye’de yazılan ve yayınlanan ilk Felsefe Tarihi kitabını yazdı ve ikinci bölümünü tamamen İslam Felsefe’sine ayırdı.

Dönemin ilk Kadın Hakları savunucusu olarak çok dikkat çeken Fatma Aliye Hanım kadın erkek eşitliğini ve kadınların boşanma durumunda erkekler ile eşit hakları elde etmeleri için yoğun şekilde çaba harcadı. Bütün hayatını Edebiyat ve Felsefe’ye adayan Fatma Aliye 1936 yılında doğduğu şehir olan İstanbul’da hayatını kaybetti.