Eğitimde Ceza Kavramı

Ceza eğitim sisteminde istenmeyen bir davranış biçimi olarak tanımlansa da gerekli olduğu ve bilinçli bir şekilde kullanıldığında olumlu sonuçlar meydana getirdiği de yadsınamaz bir gerçektir. Cezanın öğrenci psikolojisinde meydana getirdiği etkiler öğretmen ve ebeveynler tarafından bilinçli bir biçimde içselleştirilmeli ve davranışları buna göre düzenlenmelidir.

Cezanın tanımı psikoloji ve eğitim kitaplarında şu şekilde yapılmaktadır; “ olumsuz bir uyarıcının istenmeyen bir davranış karşısında ortama katılmasıdır. ”  Her ne olursa olsun eğitim ortamına katılan olumsuz bir uyarıcı eğitimin kalitesini düşüreceğinden, biz eğitimciler öğretmenlere ve ya anne babalara “ ikinci tip ceza ” olarak adlandırılan ceza biçimini öneriyoruz. İkinci tip cezanın tanımı şu şekildedir; “ istenmeyen davranış karşısında organizmanın hoşuna giden bir uyarıcının ortamdan alınmasıdır. ”

Verdiğimiz eğitimsel terimleri bir örnekle şöyle açıklayabiliriz; çocuğunuz istemediğiniz bir davranış gösterdiğinde, örneğin elbisesini kirlettiğinde size tavsiye edilen ona bir tokat atmak ( birinci tip ceza) değil, dışarı çıkma iznini iptal etmektir (ikinci tip ceza). Böylelikle çocuğa fiziksel bir ceza uygulamak yerine daha büyük etkiler uyandıran sevdiği ve hoşuna giden bir durumu ortadan kaldırdık.

Ceza çocuğa yeni bir davranış öğretmenin yanı sıra yapmaması gereken davranışı da çocuğa anlattığı için yukarıda belirttiğimiz şekilde uygulanırsa çok etkili bir eğitim aracı haline dönüşebilir.

Eğitimcilere tavsiye edilen cezaya gerek kalmadan istenen davranışların neler olduğu konusunda öğrenciler bilgilendirilmeli ve bu bilgilendirmelere rağmen hata yapılıyorsa ikinci tip cezayı tercih etmeleridir.