Hakkı Tesbit, Batılı İptal Mücadelesi

İmam-ı Şafi (rh.a) “ ihtilaf ” konusunda kendisine ; gerek eskiden, gerek şimdi olsun, ilim ehlini daima ihtilaf halinde buluyorum bu ihtilaf onlara caiz midir ?  Şeklinde tevcih edilen bir suale şu cevabı veriyor ; ihtilaf iki çeşittir. Birincisi haram olan ihtilaftır. Bu mahiyette bir ihtilafa düşmek caiz değildir. Allahu Teala (c.c)’ nın kitabında veya Resulullah Sallallahu Aleyhi Vesellem’in lisanı üzerinde apaçık ortaya koyduğu nasslardaki ihtilaf bu mahiyettedir. İlim ehli için bu noktada ihtilaf etmek helal değildir.

Bahsin devamında, Kuran-ı Kerim’de kendisine açık beyineler geldikten sonra ihtilafa düşünlerin zemmedildiği ayeti kerimeleri zikredecek, bunun haram olduğunu kaydediyor. Daha sonra feri konularda sahabe ve müctehidlerin, sırf hakkı tespit için nasıl gayet sarf ettiklerini beyan ediyor.

İslam ulaması ihtilafı ; hakkı tespit ve batılı iptal niyet ve gayretiyle iki muarızın şeri delil getirmesi olarak tarif ediyor. Nitekim ihti sünnetin müctehid imamları, delaleti ve subiti kati olan nasslarda katiyen ihtilafa düşmemişlerdir. Ancak zanni olan meselelerde yani içtihada konu olan meselelerde sırf Allahü Tela (c.c)’ nın razısı için delil bulma gayretine girmişlerdir.