Türkiye’de Jeotermal Enerji
Jeotermal kaynak kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardır. Jeotermal enerji ise jeotermal kaynaklardan doğrudan veya dolaylı her türlü faydalanmayı kapsamaktadır.
“Jeotermal Enerjinin kullanım amaçlı değerlendirilmesi insanoğlunun doğal yaşam sürecinin devamını sağlar”
Jeotermal enerji yeni, yenilenebilir, sürdürülebilir, tükenmeyen, ucuz, güvenilir, çevre dostu, yerli ve yeşil bir enerji türüdür.
JEOTERMAL REZERVUAR GRAFİĞİ
Jeotermal Enerjinin Kullanıldığı Alanlar
A – Elektrik Enerjisi üretimi
B – Merkezi ısıtma, soğutma (Air-Conditioning), Sera ısıtması vb.
C – Endüstriyel amaçlı kullanım, proses ısısı temini, kurutma vb.
D – Kimyasal madde ve mineral üretimi, karbondioksit, gübre, lityum, ağır su, hidrojen vb.
E – Kaplıca amaçlı kullanım (Termal Turizm)
F – Düşük sıcaklıklarda (30 Derece) kültür balıkçılığı
G – Mineralli su olarak içilerek kullanımı v.b gerçekleştirilmektedir.
JEOTERMAL ENERJİ YENİ, YENİLENEBİLİR VE SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR ENERJİ KAYNAĞIDIR.
Yağmur, kar, deniz ve magmatik suların yeraltındaki gözenekli ve çatlaklı kayaç kütlelerini besleyerek oluşturdukları jeotermal rezervuarlar, yeraltı ve reenjeksiyon koşulları devam ettiği müddetçe yenilenebilir ve sürdürülebilir özelliklerini korurlar. Kısa süreli atmosferik koşullardan etkilenmezler.
Ancak, jeotermal rezervuarlardan yapılan sondajlı üretimlerde jeotermal akışkanın çevreye atılmaması ve rezervuarı beslemesi bakımından, işlevi tamamlandıktan sonra tekrar yeraltına gönderilmesi (reenjeksiyon) zorunludur. Reenjeksiyon birçok ülkede yasalarla zorunlu hale getirilmiştir.
Niçin Jeotermal Enerji sorusuna verilebilecek en iyi cevaplar;
- YENİLENEBİLİR, SÜRDÜRÜLEBİLİR, TÜKENMEYEN ENERJİ
- ÖZVARLIĞIMIZ, DOĞAL KAYNAK
- TEMİZ, ÇEVRE DOSTU (Yanma teknolojisi kullanılmadığı için ve sıfıra yakın emisyon)
- ÇOK AMAÇLI ISITMA UYGULAMALARI İÇİN İDEAL (konutta, tarımda, endüstride, sera ısıtmasında vb.)
- METEOROLOJİK KOŞULLARDAN BAĞIMSIZ (Rüzgar, Yağmur, Güneş v.b.’den bağımsız)
- HAZIR ENERJİ
- FOSİL VE DİĞER ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARINA GÖRE ÇOK DAHA UCUZ
- ARAMA KUYULARI ÜRETİM VE BAZEN REENJEKSİYON KUYULARINA DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR
- GÜVENİLİR (Yangın, patlama, zehirleme riski yok)
- VERİMLİLİK %95’İN ÜZERİNDE
- MİNİMUM ALAN İHTİYACI (Hidro, Güneş vb’nin tersine)
- KOLAY VE HIZLI DEVREYE ALMA, İŞLETME VE BAKIM (6 ay – 1 yıl), uzun tesisat ömrü
- JEOTERMAL LOKAL BİR ENERJİ OLDUĞU, İTHALİ VE İHRACI VE ULUSLARARASI BİR FİYATI OLMADIĞI İÇİN SAVAŞLARA VE ULUSLARARASI PROBLEMLERE NEDEN OLMAZ.
- JEOTERMAL ISITMA EVLERE FUEL-OİL, MAZOT, KÖMÜR, ODUN ATIKLARININ TAŞINMASINI ORTADAN KALDIRACAĞI İÇİN ŞEHİR İÇERİSİNDEKİ TRAFİĞİN YÜKÜNÜ AZALTIR.
Jeotermal Enerji hakkında önemli gerçekler ;
- Jeotermal akışkanı oluşturan suların meteorik kökenli oldukları için yeraltındaki rezervuar kayaları sürekli beslediğini, beslenmenin üzerinde kullanım olmadıkça jeotermal kaynakların tükenmesinin söz konusu olmadığını,
- Kuyu yoluyla elde edilen jeotermal akışkanın reenjeksiyonunun sadece atıktan kurtulmak değil, aynı zamanda rezervuar parametrelerini korumak, jeotermal akışkanın ve ısının geri kazanımını sağlamak için yapıldığını, hatta reenjeksiyonun birçok yabancı ülkede yasalar çerçevesinde zorunlu olduğunu,
- Dünya genelinde elektrik üretiminde Haziran 2005 itibariyle 8912 MWe’lık jeotermal kurulu gücün var olduğunu, doğrudan kullanımda bu kurulu gücün 27824 MWt olduğunu,
- Türkiye’nin jeotermal doğrudan kullanımda son 5 yılda dünya genelindeki en büyük gelişmeyi göstererek 11. sıradan 5 sıraya yükseldiğini
Jeotermal Enerjinin Geçmişi :
· M.Ö. 10.000 Jeotermal akışkandan Akdeniz Bölgesi’nde çanak, çömlek, cam, tekstil, krem imalatında yararlanıyorlardı.
· M.Ö. 1.500 Romalı’lar ve Çin’liler doğal jeotermal kaynakları banyo, ısınma ve pişirme amaçlı olarak kullanıyorlardı.
· 630 Japon İmparatorluğu’nda kaplıca geleneği yaygınlaştı.
· 1200 Jeotermal enerji ile mekân ve su ısıtması yapılabileceği Avrupa’lılar tarafından keşfedildi.
· 1322 Fransa’da köylüler doğal sıcak su ile evlerini ısıtmaya başladı.
· 1800 yine Fransa’da yerleşim birimlerinin jeotermal enerji ile ısıtılması yaygınlaştı.
· 1800 ABD’de kaplıcacılık hızla yaygınlaşmaya başladı.
· 1818 F. Larderel ilk defa jeotermal buhar kullanarak Borik Asit elde etti.
· 1833 P. Savi tarafından İtalya’daki Larderello Bölgesi’nin altındaki jeotermal rezervuarın yayılımı araştırıldı.
· 1841 İtalya (Larderello)’da yeni teknikler kullanılarak jeotermal kuyularının açılmasına başlandı.
· 1860 ABD (California)’da The Geysers tesisleri açıldı. (Yellow Stone Ulusal Parkı)
· 1870 ABD’de kaplıca ve benzeri yerlere büyük talep doğdu.
· 1891 ABD (Boise Idaho)’da ilk jeotermal bölge ısıtma sistemi uygulaması gerçekleşti.
· 1900 California (Calistoga)’da otuzdan fazla kaplıca merkezi açıldı.
· 1904 İtalya’da Larderello jeotermal buhardan ilk elektrik üretimi sağlandı.
· 1920 California (The Geysers)’de ilk jeotermal kuyular açıldı.
· 1929 Oregon (Klamath Falls)’da evler jeotermal enerji ile ısıtıldı.
· 1930 İzlanda’da büyük ölçekli merkezi ısıtma projesi çalışmaları başladı.
· 1930 İzlanda, ABD, Japonya ve Rusya’da jeotermal akışkanın kullanımı yaygınlaştı.
· 1943 İtalya (Larderello) jeotermal sahasından elektrik üretimi 132 MWe kapasiteye erişti.
· 1945 Süt pastörizasyonunda ilk kez jeotermal akışkandan yararlanıldı.
· 1945 ABD’de buzlanmaya karşı yer ısıtmasında, hacim ısıtmasında ve sera ısıtmacılığında jeotermal ısı kullanıldı.
· 1958 Yeni Zelanda’da Flash Metodu ile jeotermal elektrik üretimine başlandı.
· 1960 California (The Geysers) jeotermal alanında ticari elektrik üretimi için ilk kez kuru buhar kullanıldı.
· 1963 Türkiye’de ilk jeotermal sondaj kuyusu İzmir (Balçova)’de açıldı.
· 1966 Japonya’da ilk jeotermal elektrik santrali kuruldu.
· 1968 Türkiye’de elektrik üretimi amaçlı ilk jeotermal kuyu Denizli (Kızıldere)’de açılarak, Denizli (Kızıldere) jeotermal alanı keşfedildi.
· 1969 İkincil çevrim jeotermal teknolojiler ABD (California)’de başarı ile uygulandı.
· 1969 Fransa’da büyük jeotermal ısıtma projeleri başladı.
· 1970 Çin’de ilk kez elektrik üretiminde jeotermal akışkandan yararlanıldı.
· 1975 ABD (California)’de The Geysers jeotermal alanındaki kaynaklardan 500 Mwe’lık elektrik üretimi kapasitesine ulaşıldı.
· 1978 ABD (Nevada)’de ilk jeotermal gıda kurutma tesisi kuruldu.
· 1978 Meksika (New Mexico)’da kızgın kuru kayada jeotermal rezervuar oluşturulup test edilmeye
başlandı.
· 1979 Endonezya’da ilk jeotermal elektrik üretimi gerçekleştirildi.
· 1980 Batı Amerika’da bazı jeotermal elektrik santralleri kuruldu.
· 1981 Hawaii (Puna)’de kurulan jeotermal tesisler faaliyete geçti.
· 1982 Türkiye’de Aydın (Germencik) jeotermal alanı keşfedildi.
· 1983 Türkiye’de kuyu içi eşanjörlü ilk jeotermal ısıtma sistemi İzmir (Balçova)’de kuruldu.
· 1984 Türkiye’nin ilk ve Avrupa’nın İtalya’dan sonra ikinci jeotermal enerji santrali (20.4 MWe kapasiteli) Denizli (Kızıldere)’de hizmete açıldı.
· 1984 ABD (Oregon)’de mantar yetiştiriciliğinde jeotermalden yararlanıldı.
· 1985 Jeotermal elektrik santrallerinde yaklaşık 2.000 MW’lık elektrik üretim kapasitesine ulaşıldı.
· 1987 ABD (Nevada)’de jeotermal akışkan altın üretiminde kullanıldı.
· 1987 Türkiye’nin ilk jeotermal merkezi ısıtma sistemi Balıkesir (Gönen)’de işletmeye açıldı.
· 1990 ABD’de jeotermal elektrik üretimi kurulu kapasitesi 3.000 MWe’e yükseldi.
· 1992 Dünya’da 21 ülkede jeotermal elektrik üretimi yaklaşık 6.000 MWe’e ulaştı.
· 1996 Türkiye’de 15.000 konut ana kapasiteli İzmir (Balçova) jeotermal merkezi ısıtma sistemi devreye girdi.
· 2000 Tüm Dünya’da jeotermalden yaklaşık 8000 MWe jeotermal elektrik ve 17.000 MWt civarında jeotermal doğrudan kullanım gerçekleştirildi.
· 2001 Türkiye’nin jeotermal kurulu ısıtma gücü 493 MWt’e ulaştı. Türkiye böylece jeotermal elektrik dışı uygulamalarda Dünya’nın 5. büyük ülkesi durumuna geldi.
-
